
به نقل از شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی:
برخی از گیاهان دارویی و صنعتی دارای میوه یا غلافهایی هستند که پس از رسیدن (بلوغ کامل) بهصورت طبیعی باز میشوند و بذرهایشان میریزند. این پدیده با عنوان “dehiscence” (بازشدگی غلافها) شناخته میشود. سیاهدانه، کنجد، خشخاش و … از این دسته می باشند.
چسب غلاف (Pod Sealant) یک محلول کشاورزی است که عمدتاً در گیاهان دانهروغنی مانند کلزا (کانولا) برای کاهش ترک خوردن و باز شدن غلافها (pod shattering) استفاده میشود. ترک خوردن غلافها یک فرآیند طبیعی است که طی آن، غلافها باز شده و دانهها قبل یا در هنگام برداشت به زمین میریزند. این پدیده میتواند منجر به کاهش چشمگیر عملکرد شود، بهویژه در شرایط آبوهوایی نامساعد یا تحت تنشهای مکانیکی ناشی از برداشت با ماشینآلات.
فرمولاسیون چسبهای غلاف معمولاً شامل پلیمرهای تشکیلدهنده فیلم است؛ مانند لاتکسها، صمغهای طبیعی یا رزینهای سنتتیک (مصنوعی). این مواد یک لایه نازک، انعطافپذیر و قابل تنفس روی سطح غلاف تشکیل میدهند که به تقویت ساختار غلاف کمک کرده و از باز شدن زودرس آن جلوگیری میکند. یکی دیگر از اجزای مهم این فرمولاسیون، سورفکتانتها (مواد فعال سطحی) هستند که باعث بهبود پخش شدن محلول و چسبندگی بهتر آن به سطح گیاه میشوند. این موضوع باعث پوشش یکنواختتر و افزایش اثربخشی چسب غلاف میگردد. در برخی از فرمولها، از مواد ضد اشعه فرابنفش (UV) نیز استفاده میشود تا دوام لایهی محافظ در برابر نور خورشید افزایش یابد. این ویژگی بهویژه در اقلیمهای گرم و آفتابی اهمیت دارد و از تخریب زودهنگام فیلم جلوگیری میکند. پایهی بیشتر چسبهای غلاف، آب یا محلول آبی است که بهعنوان حامل مواد مؤثر عمل میکند. این ترکیبات بهگونهای طراحی شدهاند که برای گیاه بیخطر بوده و با بیشتر تجهیزات معمول سمپاشی قابل استفاده هستند.
موارد مصرف چسب غلاف شامل جلوگیری از ریزش بذر در گیاهانی است که مستعد ترک خوردن غلاف هستند، از جمله کلزا، خردل، و در برخی مناطق سویا. این محصولات بهویژه در شرایطی که تاخیر در برداشت یا نوسانات جوی وجود دارد بسیار کاربردی هستند.
از جمله مزایای استفاده از چسب غلاف میتوان به افزایش راندمان برداشت، کاهش ریزش بذر، و افزایش انعطافپذیری در زمانبندی برداشت اشاره کرد. برخی از این محصولات با خشککنهای گیاهی (Desiccants) نیز قابلیت اختلاط دارند و میتوانند همزمان برای خشککردن گیاه و محافظت از غلافها استفاده شوند.
زمان مناسب برای استفاده از چسب غلاف معمولاً زمانی است که حدود ۳۰ تا ۶۰ درصد غلافها تغییر رنگ دادهاند، یعنی وارد مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی شدهاند. این زمان معمولاً ۷ تا ۱۴ روز پیش از برداشت است. مقدار مصرف بسته به نوع محصول متفاوت است، اما معمولاً بین ۱ تا ۲ لیتر در هکتار با استفاده از سمپاشهای زمینی یا هوایی توصیه میشود.
از جمله محصولات تجاری رایج میتوان به Pod-Stik®، Spodnam®، PodSeal™ و Retain® اشاره کرد. این محصولات در کشورهای پیشرفتهای مانند کانادا، استرالیا و اروپا برای کاهش ضایعات برداشت کلزا بهطور گسترده استفاده میشوند.
مطلب معرفی چسب غلاف جهت جلوگیری از ریزش بذور دارویی اولین بار در شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی منتشر شد.