به نقل از شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی:

استاندارد بین‌المللی برداشت پایدار گیاهان دارویی و معطر از طبیعت

ISSC-MAP (International Standard for Sustainable Wild Collection of Medicinal and Aromatic Plants)

I. الزامات قانونی و اخلاقی (Legal and Ethical Requirements)

اصل ۱: مشروعیت (Legitimacy)

فعالیت‌های برداشت و مدیریت گیاهان دارویی و معطر باید تحت ترتیبات قانونی معتبر، مطابق با قوانین، توافق‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مربوطه انجام شوند.

• ۱.۱ اختیار مدیریت، حقوق بهره‌برداری و مالکیت مشخص باشد.
• ۱.۲ رعایت قوانین، مقررات و دستورالعمل‌های محلی و بین‌المللی.
• ۱.۳ پیشگیری از فعالیت‌های غیرقانونی یا بدون مجوز.

اصل ۲: حقوق عرفی (Customary Rights)

حقوق عرفی جوامع بومی و محلی در استفاده و مدیریت منابع طبیعی باید به رسمیت شناخته شده و محترم شمرده شود.

• ۲.۱ شناسایی و احترام به حقوق دسترسی، استفاده و مالکیت.
• ۲.۲ سازوکارهای منصفانه برای تقسیم منافع.
• ۲.۳ احترام به میراث فرهنگی و کاربردهای سنتی.
• ۲.۴ مشارکت جوامع محلی در فرآیند تصمیم‌گیری.

اصل ۳: شفافیت (Transparency)

فرایند برداشت و مدیریت باید با شفافیت کامل، تبادل اطلاعات و مشورت با ذی‌نفعان انجام شود.

• ۳.۱ دسترسی به اطلاعات مرتبط.
• ۳.۲ مشورت مؤثر با ذی‌نفعان در سطح محلی و ملی.

II. ارزیابی منابع، برنامه‌ریزی مدیریتی و پایش (Resource Assessment, Management Planning, and Monitoring)

اصل ۴: ارزیابی‌ها (Assessments)

ارزیابی منظم منابع هدف، زیستگاه‌ها و مسائل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با برداشت انجام شود.

• ۴.۱ مبنای ارزیابی علمی و بومی.
• ۴.۲ دانش دقیق درباره گونه‌های هدف.
• ۴.۳ شناخت اکولوژیکی ناحیه برداشت.
• ۴.۴ بررسی جنبه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی.

اصل ۵: برنامه‌ریزی مدیریتی (Management Planning)

یک برنامه مدیریت تدوین و به‌طور منظم بازبینی شود تا عملیات برداشت از منابع طبیعی را هدایت کند.

• ۵.۱ هماهنگی و انسجام در برنامه‌ریزی.
• ۵.۲ محتوای برنامه شامل اهداف، روش‌ها، اقدامات حفاظتی و نظارتی.

اصل ۶: پایش (Monitoring)

تأثیرات برداشت و مطابقت مدیریت با برنامه‌ها باید به‌طور منظم پایش شود.

• ۶.۱ پایه‌گذاری نظام پایش و به‌کارگیری مؤثر آن در فرآیند تصمیم‌گیری.

III. عملیات مسئولانه برداشت و حفاظت از محل برداشت (Responsible Collection and Collection Area Practices)

اصل ۷: شیوه‌های برداشت (Collection Practices)

برداشت باید با سرعت و در مقیاسی انجام شود که در بلندمدت پایداری گونه‌های گیاهی و جمعیت آن‌ها را حفظ کند.

• ۷.۱ توجیه علمی برای برداشت.
• ۷.۲ رعایت اصول رشد و باززایی.
• ۷.۳ توجه به سن و اندازه گیاه.
• ۷.۴ تعیین حجم برداشت مجاز.
• ۷.۵ زمان‌بندی مناسب برداشت.
• ۷.۶ تکرار برداشت با در نظر گرفتن باززایی طبیعی.
• ۷.۷ حفظ تراکم و فراوانی جمعیت گیاه.
• ۷.۸ رعایت دستورالعمل‌های “برداشت خوب” (Good Collection Practices).

اصل ۸: اثرات زیست‌محیطی و اقدامات حفاظتی (Environmental Impact and Conservation Measures)

مدیریت برداشت باید ساختار و عملکرد اکوسیستم را حفظ کرده و بر حفاظت بلندمدت منابع تمرکز داشته باشد.

• ۸.۱ شناسایی گونه‌های حساس.
• ۸.۲ به‌کارگیری اقدامات حفاظت در محل (in situ) و خارج از محل (ex situ).
• ۸.۳ پیشگیری از اثرات منفی بر محیط زیست.

IV. شیوه‌های تجاری مسئولانه (Responsible Business Practices)

اصل ۹: الزامات بازار (Market Requirements)

برداشت گیاهان دارویی باید با الزامات کیفیت بازار مطابقت داشته باشد بدون آنکه پایداری منابع به خطر بیافتد.

• ۹.۱ تضمین پایداری مالی.
• ۹.۲ شفافیت و قابلیت ردیابی در زنجیره تأمین.

اصل ۱۰: روابط کاری (Worker Relations)

سیستم‌های مدیریتی برداشت باید از توانایی کارگران و جمع‌آورندگان در رعایت استاندارد پشتیبانی کرده و شرایط ایمنی، سلامت و جبران خدمات را تأمین کنند.

• ۱۰.۱ آموزش و ارتقاء ظرفیت‌های فنی جمع‌آورندگان.
• ۱۰.۲ شرایط مناسب کاری، رعایت قوانین مرتبط با سلامت و ایمنی.

مطلب استاندارد بین‌المللی برداشت پایدار گیاهان دارویی و معطر از طبیعت (ISSC-MAP) اولین بار در شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی منتشر شد.