رزین‌ها مخلوط‌های پیچیده‌ای از ترکیبات آلی هستند که توسط بسیاری از گیاهان ترشح می‌شوند و عمدتاً به‌عنوان یک مکانیسم دفاعی عمل می‌کنند. آن‌ها از طریق دفع گیاه‌خواران، مهار رشد قارچ‌ها و میکروارگانیسم‌ها، و همچنین پوشاندن زخم‌ها برای جلوگیری از عفونت یا خشکی، به حفظ سلامت گیاه کمک می‌کنند. ترکیب شیمیایی و شیوه ترشح این رزین‌ها در دو گروه اصلی گیاهی، یعنی بازدانگان (سوزنی‌برگان) و نهاندانگان (گیاهان گلدار)، تفاوت قابل‌توجهی دارد.

رزین در سوزنی‌برگان

سوزنی‌برگان، مانند کاج، نراد و صنوبر، فقط رزین‌های ترپنوئیدی تولید می‌کنند. این رزین‌ها عمدتاً از منوترپن‌ها، سزکویی‌ترپن‌ها و دی‌ترپن‌ها تشکیل شده‌اند که معمولاً به صورت هیدروکربنی یا اشکال اکسیژنه هستند. رزین‌های سوزنی‌برگان به طور معمول به‌صورت داخلی در ساختارهای تشریحی ویژه‌ای به نام مجرای رزین (resin ducts) ذخیره می‌شوند که می‌توانند به صورت طولی یا شعاعی در ساقه، برگ سوزنی یا مخروط قرار داشته باشند. زمانی که گیاه آسیب می‌بیند، فشار داخل این مجراها باعث بیرون‌زدن رزین شده و زخم را می‌پوشاند و از ورود عوامل بیماری‌زا جلوگیری می‌کند. این سیستم ممکن است ساختاری (همیشه‌حاضر) باشد، اما می‌تواند به صورت واکنشی (در پاسخ به آسیب یا عفونت) نیز فعال شود.

رزین در نهاندانگان

در مقابل، نهاندانگان قادر به تولید هر دو نوع رزین ترپنوئیدی و فنلی هستند. ترکیبات فنلی می‌توانند شامل فلاونوئیدها، تانن‌ها، لیگنان‌ها یا سایر مولکول‌های معطر باشند که به‌طور معمول در رزین سوزنی‌برگان یافت نمی‌شوند. این ترکیبات فنلی اغلب ویژگی‌های ضد میکروبی، آنتی‌اکسیدانی یا محافظت در برابر اشعه UV دارند. علاوه بر این، روش ترشح رزین در نهاندانگان متنوع‌تر است. رزین‌ها ممکن است به‌صورت درونی، مشابه سوزنی‌برگان تولید شوند، یا به‌صورت سطحی از طریق تریکوم‌های غده‌ای (glandular trichomes) یا غدد اپیدرمی روی سطح برگ، ساقه یا جوانه‌ها ترشح گردند. این ترشح سطحی به‌ویژه در بسیاری از نهاندانگان مناطق گرمسیری رایج است و به ویژگی چسبناک یا معطر آن‌ها کمک می‌کند.

پیامدهای بوم‌شناختی و تکاملی

تفاوت در ترکیب و شیوه ترشح رزین میان سوزنی‌برگان و نهاندانگان نشان‌دهنده مسیرهای تکاملی و راهبردهای بوم‌شناختی آن‌هاست. سوزنی‌برگان که از لحاظ تکاملی قدیمی‌تر هستند، به‌شدت به دفاع شیمیایی مبتنی بر ترپن‌ها و یک سیستم ترشح داخلی مقاوم متکی‌اند. نهاندانگان که متنوع‌تر و از نظر تکاملی پیشرفته‌تر هستند، طیف وسیع‌تری از ترکیبات و مکانیسم‌های ترشحی انعطاف‌پذیرتری را توسعه داده‌اند. این تنوع ممکن است در مقابله با انواع وسیع‌تری از گیاه‌خواران، پاتوژن‌ها و شرایط محیطی، مزیت‌هایی برای آن‌ها فراهم آورد.

توجه: این مطلب به صورت خودکار از
شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی
برداشته شده است. برای مشاهده نسخه اصلی، لطفاً
این آدرس را ببینید: %%POSTURL%%