گیاهان معطر از دیرباز در طب سنتی، لوازم آرایشی و نگهداری غذا کاربرد داشتهاند. خواص درمانی این گیاهان عمدتاً ناشی از ترکیبات اسانس آنهاست که شامل ترپنها، الکلها، فنولها و کتونها میباشند. با وجود اهمیت اسانسها، بازده استخراج آنها کمتر از ۵٪ از وزن گیاه است. بنابراین مقدار زیادی ضایعات جامد و مایع تولید میشود. این پسماندها، اگر به درستی مدیریت نشوند، مشکلات زیستمحیطی ایجاد میکنند. اما اگر از منظر منابع ثانویه ترکیبات زیستفعال مانند پلیفنولها به آنها نگاه شود، میتوانند به افزایش بهرهوری فرآیند اسانسگیری کمک کنند. پلیفنولها بهویژه در پسماندهای جامد باقی میمانند چون نسبت به حرارت پایدار و غیرفرّارند. بنابراین میتوان آنها را به عنوان آنتیاکسیدان طبیعی در غذا، دارو و لوازم آرایشی به کار برد.
هدف اصلی این تحقیق، شناسایی ترکیبات پلیفنولی غالب در پسماندهای جامد حاصل از تقطیر بخار چهار گیاه دارویی و بررسی فعالیت بیولوژیکی آنها بود. این ارزیابی شامل آزمونهای آنتیاکسیدانی و فعالیت کلاتکنندگی فلزات سنگین بود تا پتانسیل استفاده از این پسماندها در صنایع مختلف سنجیده شود. همچنین مقایسه بین دو روش استخراج (سوکسله و استخراج با کمک امواج فراصوت) به منظور بررسی کارایی و راندمان استخراج مورد بررسی قرار گرفت.
چهار گیاه معطر مورد مطالعه شامل Cistus ladanifer، Lavandula intermedia ، Santolina rosmarinifolia و Thymus mastichina بودند. مواد گیاهی از یک کارخانه اسانسگیری در اسپانیا تهیه شدند. پس از خشککردن و آسیابکردن، عصارهگیری با دو روش انجام شد: سوکسله (با اتانول در مدت ۴۸ ساعت) و استخراج با کمک امواج فراصوت (۱۵ دقیقه در حمام اولتراسونیک). برای تحلیل شیمیایی ترکیبات، از سیستم کروماتوگرافی مایع-طیفسنجی جرمی (LC-MS) استفاده شد. محتوای کل پلیفنولها با روش فولین-سیوکالتو و با استفاده از استاندارد اسید گالیک سنجیده شد. فعالیتهای آنتیاکسیدانی با مدل بتاکاروتن/لینولئات، قدرت احیاء آهن، حذف رادیکال DPPH، و کلاتکنندگی یونهای آهن و مس اندازهگیری شدند.
یافتههای این تحقیق نشان دادند که پسماندهای جامد گیاهان معطر میتوانند به عنوان منبعی بالقوه برای استخراج ترکیبات آنتیاکسیدانی و کلاتکننده فلزات در صنایع مختلف بهکار گرفته شوند. این ضایعات که اغلب دور ریخته میشوند، در واقع میتوانند با فرایندهایی ساده به محصولاتی با ارزش افزوده بالا تبدیل شوند. به ویژه T. mastichina و S. rosmarinifolia بهدلیل محتوای بالای پلیفنولها و قدرت آنتیاکسیدانی بالا، از نظر صنعتی جذاب هستند. همچنین، روشهای استخراج نقش مهمی در کیفیت و کمیت ترکیبات استخراجی دارند و انتخاب مناسب روش (مانند اولتراسونیک برای دمای پایین و حفظ ساختار ترکیب) میتواند اثرگذار باشد.
Sánchez-Vioque, R., Polissiou, M., Astraka, K., de los Mozos-Pascual, M., Tarantilis, P., Herraiz-Peñalver, D., & Santana-Méridas, O. (2013). Polyphenol composition and antioxidant and metal chelating activities of the solid residues from the essential oil industry. Industrial Crops and Products, 49, ۱۵۰–۱۵۹.
توجه: این مطلب به صورت خودکار از
شبکه خبری آموزشی گیاهان دارویی
برداشته شده است. برای مشاهده نسخه اصلی، لطفاً
این آدرس را ببینید: %%POSTURL%%